رساله های پولس

ترتیب فعلی عهد جدید بر حسب زمان نگارش آن نیست و محققان به این نتیجه رسیدند که نخستین نوشته های عهد جدید رساله های پولس بودند [1]پولس بین سالهای 35-40] تغییر کیش داد و از يك دشمن مسيحيت به بزرگترين رسول مسيحيت  تبديل شد  و در سال 64 به قتل رسید در نخستین سالهای تولد مسیحیت هیچ گزارش با تعلیم مکتوبی وجود نداشته نخستین گزارش مکتوب رساله های پولس قدیس است که بین سالهای 50 تا 64 نگاشته شده اند. [2]رساله های پولس که مجموع آنها به 17 عدد میرسد به سه دسته تقسیم میشود

1- تنها قسمتی از عهد جدید است که نویسندۀ آن به صورت قطعی مشخص است، این قسمت هفت رسالۀ پولس است که عبارتند از: رومیان، دو رساله به قرنتیان، غلاطیان، فیلپیان ، اول تسّالونیکیان، فیلسون.[3]

  2-رساله هایی در عهد جدید به پولس منسوبند و کلیسا عموماً این انتساب را تأیید کرده، اما دانشمندان کتاب مقدس، آن را تأیید نمی کنند. این رساله ها عبارتند از: اَفَسُسِیان ، کولیسان، دوم تسّالونیکیان، دو رساله به تیموتائوس، تیطُس.[4]

  3-  در عهد جدید یک رساله وجود دارد که در انتساب آن به پولس در خود کلیسا اختلاف است و آن رساله به عبرانیان است . محتوای این رساله شباهتهایی با رساله های پولس دارد و در گذشته بسیاری از دانشمندان مسیحی آن را به پولس نسبت می داده اند، اما امروزه کمتر آن را به پولس نسبت می دهند و یا انتساب آن را رد می کنند.[5]

کلیسای اُرتدکس این رساله را به پولس نسبت می دهد.[6]

انجیل یوحنا

انجیل یوحنا با اناجیل دیگر بسیار متفاوت است .از نظر  سبک نگارش و ترکیب الاهیات و نوع مطالب با سه انجیل دیگر متفاوت است .در این انجیل مثل وجود ندارد در حالی که به گفته سه انجیل دیگر حضرت عیسی (ع)بسیاری مطالب را در قالب مثل بیان کرد .و برخلاف اناجیل دیگر که از معجزات مسیح زیاد سخن گفتند فقط هفت معجزه[1]. از مسیح نقل میکند[2]

کمتر کسی تردید دارد که انجیل یوحنا از نظر تاریخ نگارش آخرین آنهاست وزمان آن را از بعد از سال 70.م تا نیمه دوم قرن دوم احتمال داده اند و قوی ترین قول میگوید این کتاب در پایان قرن اول به نگارش در آمده است شاید بهترین فاصله نگارش 115-90]باشد [3]

مولف انجیل یوحنا کیست؟

اعتقاد کلیسا این است که این انجیل نوشته یوحنا پسر زبدی که یکی از حواریون است میباشدوبه  اعتقاد کلیسا یوحنا پسر زبدی عمر طولانی کرد و اواخر عمر در شهر افسس زندگی می کرد و در آن شهر این کتاب را نوشت [4]

اما نقادان کتاب مقدس میگویند این انجیل نمیتواند نوشته یو حنای حواری باشدزیرا این انجیل پر ازمعانی فلسفی و یونانی است و به گفته کتاب اعمال رسولان[5] یوحنا حواري فردی عامی و بی سواد بوده است بنابراین او نمی تواند نویسنده این انجیل باشد[6]  و یل دورانت می گوید: انجیل چهارم از فلسفه یونان مایه گرفته[7]

 مولف کتاب المدخل الی عهد الجدید میگوید :اگر این انجیل نوشته یوحنای حواری است پسر چرا این اندازه با سه انجیل دیگر متفاوت است آیا می توان گفت که دونفر که شاهد یک ماجرا بوده اند و معتبر هم هستند این اندازه متفاوت نقل کنند.[8]

از آنجا که معلوم شد انجیل چهارم به دست فردی نامشخص در حدود قرن پایان قرن اوّل گماشته شده است بنابراین به احتمال قوی اناجیل دیگر و نوشته های پولس در اختیار مولف بوده است.و او می خواسته مسیحیت را جوری بیان کند که برای یونانیان قابل فهم باشد بنابراین اواصطلاحات و قالب را از فلسفه یونان گرفته و الهیات پولس را در آن ریخت.«یوسبیوس»که در اوائل قرن چهارم می زیسته از پاپیاس که در اواخر قرن اول و اوائل قرن دوم می زیسته نقل می کند که در این زمان یوحنای دیگری که به «پیر»معروف بوده در افسس زندگی می کرده است عده ای از محققان جدید می گویند: در واقع یک یوحنا در افسس می زیست که همین یوحنای پیر بود و او انجیل چهارم را نوشت و بعدا با یوحنای رسول مشتبه شد[9]  کشیش فهیم عزیز می گوید:« این سئوال مشکل است و جواب آن به بررسی و تحقیق گسترده ای را می طلبد و غالبا به این عبارت ختم می شود که غیر از خدای یگانه هیچ کس نمی داند چه کسی این انجیل را نوشته است»[10].ودر این باره بحثهای مفصلی صورت گرفته که به کتب مفصل تر مراجعه کنید[11]و برخی دلائل دیگر نیز وجود دارد که از ذکر آن صرف نظر میکنیم [12]

انجیل لوقا

انجيل لوقا سومين انجيل از اناجيل موجود است لوقا از حواريون نبوده  شاگرد مخصوص پولس بوده و در سفرها وي را همراهي ميکرده.ايرنئوس مي گويد :انجيل سوم را لوقا آن گونه که پولس تبليغ مي کرد نوشت و در چند بار در رساله هاي پولس از وي نام برده شده است[1].

 ولي محققين مي گويند: اين کتاب نميتواند نوشته شاگرد پولس باشد چرا ادبيات آن عيسي بشري است ولي ادبيات پولس عيسي خدائي است

و بعلاوه انجيل لوقا کتابي است که شخصي که خود شاهد زندگي مسيح نبوده نوشته اگر به قول کليسا اعتماد نداشته باشيم چرا بايد به تمام نقل هاي وي اعتماد کرد

و چه دليل قانع کننده اي وجود دارد که نويسنده اين کتاب از خطا و اشتباه مصون بوده است و چرا نميتوانسته در نقلش خطا داشته باشد اينها سوالاتي است که اعتماد را از صحت اين انجيل سلب ميکند

يعني ابتدا ما نميتوانيم يقين کنيم نويسنده اين کتاب لوقا شاگرد پولس بوده

و بر فرض هم که قبول لوقا چنين کتابي را نوشته دليلي نداريم که به ما اين اعتماد را بدهد که لوقايي که از حواريون نبوده در نقل انجيل خطا نکرده

انجیل مَرقُس

 انجيل مرقس دومين و كوچكترين  انجيل از اناجيل موجود است  و محققان معتقدند از نظر زماني اولين انجيل اين انجيل باشد و اين كتاب منبع نگارش دو انجيل ديگر بوده است زيرا تمام محتواي اين انجيل در دو انجيل متي و لوقا تكرار شده مرقس خود از حواریون نبود بلکه شاگرد و همسفر پطرس بود  در رم از نزدیکان او بوده است که بطرس در باره او می فت «پسرم مرقس به شما سلام می رساند[2] » عموما این انجیل را به یوحنای مرقس شاگرد و همسفر پطرس نسبت میدهند ولی از خود کتاب چنین مطلبی به دست نمیاید برخی احتمال می دهند شخص دیگری این کتاب را نوشته باشد [3]یوسیبوس اسقف قیصریه از قول پاپیاس [130م] می گوید : مرقس مترجم پطرس بود و مطالب وی را با دقت زیاد ثبت می کرد [4]ولی منبع این نقل در دست نیست از این رو برخی احتمال دادند که مرقس خودش مواد انجیل را جمع آوری کرده است

انجیل متی

 متی یکی از حواریون است که فردی بوده که برای رومیان مالیات می گرفت[1] کلیسا از اوائل قرن 2 این انجیل را به متی نسبت می داد[2]و دلیلش این بود که اولا به عنوان کتاب منسوب متی است و ثانیا.پوسبیوس قرن 4 از پاپیاس قرن 2 نقل می کند که( متی انجیل خود را به زبان عبری نگاشت) و ميدانيم بين واسطه هاي اين شهادت و يوحنا انقطاع زماني زيادي وجود دارد و شهادتي كه حسي نباشد قابل اعتماد نيست علاوه بر اين  محققان جدید انتساب این انجیل را به متی رد میکنند زیرا گفته پاپیاس نمیتواند بر این انجیل منطبق باشد .و لغت شناسان گفته اند این انجیل در اصل باید به زبان یونانی نوشته شده باشد و از انجیل عبری متی هیچ نشانی در دست نیست

کشیش فهیم عزیز میگوید: متی خود یکی از حواریون و شاهد زندگی عیسی مسیح بوده در حالی که مطالب این انجیل از انجیل مرقس گرفته شده است و مرقس حواری نبوده و این نمی تواند قابل قبول باشد[3]

اعتقاد سنتی کلیسا بر آن است که در اصل به زبان عبری نوشته شده و پس ترجمه شده ولی نسخه اصل در دست نیست و مترجم هم مشخص نیست.و معلوم نیست به کتابی که اصلش مفقود شده و مترجم آن هم مشخص نیست چه مقدار میتوان اعتماد داشت ؟

نویسندگان عهد جدید چه کسانی هستند ؟

گفتيم كه کتاب مقدس از دو قسمت عهد جدید و عهد عتیق تشکیل شده است و     عهد جدید نیز از 27 کتاب و نامه تشکیل شده كه عبارتند از  اناجیل چهار گانه شرح حال زندگی حضرت عیسی از زبان مولفین آنها هستند و اعمال رسولان شرح حال زندگانی حواریون و رسولان بعد از مسیح میباشد سپس مجموعه ای از نامه هایی است که پولس و حواریون به دیگران نوشتند و در پایان نیز کتاب مکاشفه یوحنا میباشد

        بر خلاف تصور برخي  مسیحیان هرگز نمی گویند عیسی کتابی به نام انجیل آورد. آوردن وحی توسط عیسی به گونه ای که مسلمانان در مورد قران و پیامبر اسلام معتقدند، در مسیحیت جایی ندارد. مسیحیان عیسی را تجسم وحی الهی می دانند و به عقیده آنان، وی نه حامل پیام، بلکه عین پیام بوده است. مسيحيان ميگويند كه اين كتابها نوشته برخي از حواريون و پولس رسول كه از حواريون نيست ميباشد و اين كتابها سالياني بعد از حضرت عيسي به رشته تحرير در آمده اند  و در حدود سي سال پس از عروج حضرت عيسي هيچ  كتابي وجود نداشت و تا چندين دهه بعد از آن هم مكتوباتي به وجود آمد كه به عنوان متون ارزشمندي دست به دست ميگشت و دهها انجيل و رساله به وجود آمده بود و مجموعه عهد جديد پس از چندين شورا تشكيل شد و رسميت يافت و همه  اناجيل موجود با تفاوتهايي كه داشتند براي مسيحيان مورد احترام هستند

که اکنون در صدد آن هستیم ببینیم این کتابها در چه زمانی تالیف شده و به دست چه کسانی نوشته شده است و آیا انتساب این کتابها به مولفینشان تا چه اندازه صحیح و قابل اعتماد است و در چه مواردی نمیتوان این انتساب را تایید کرد

توماس میشل می نویسد:

         پیش از نوشته شدن اناجیل ، یک سنت شفاهی وجود داشت، عیسی به عقیده مسیحیان در حدود سال 30 م وفات یافت و کسانی که از او پیروی کرده، وی را شناخته، کارهایش را دیده و سخنانش را شنیده بودند، خاطرات خویش از او را در حافظه نگه می داشتند. هنگامی که مسیحیان نخستین برای عبادت گرد می آمدند آن خاطرات نقل می شد. اندک اندک این منقولات شکل مشخصی یافت و بر حجم آنها افزوده شد.[1]

در جای دیگر می نویسد:

         ا در 30 سال سرنوشت سازی که انجیل مکتوب وجود نداشت (یعنی سالهای 30 -60 ) بلکه سخنان و کارهای عیسی به طور شفاهی نقل می شد، آن جامعه را هدایت می کرده این روح القدس بود که از طریق الهام، نویسندگان انجیلها را برای نوشتن این کتب  ثبت برگزیده سخنان و کارهای بسیار زیاد عیسی در آنها رهنمون شد...

         توافق در باب (تعداد) کتابهای مقدس از طریق نوعی اجماع حاصل شد. این اجماع خیلی زود به دست آمد و فهرست نخستین کتابهای مقدس بین سالهای 150 – 200 تهیه شد و پس از چند قرن کلیسا به طور رسمی روشن ساخت که چه کتابهایی را باید مقدس شمرد.

          (همانطور که شورای تیرنت در سال 1546 چنین کاری را انجام داد.) البته تصمیم گیریهای متاخر پیرامون کتاب مقدس جز تایید عقیده سنتی مسیحیان در این باب، چیز دیگری نبود.1

         تا آنجا که تاریخ نشان می دهد مسیحیان هرگز برای حضرت عیسی علیه السلام به کتابی قائل نبوده اند و اناجیل را صرفا بیانگر زندگی و سخنان وی می دانسته اند.2 کتاب نداشتن حضرت عیسی علیه السلام معمولا در جایی ذکر نمی شود، زیرا این مسئله برای مسیحیان بدیهی است و هرگز وجود کتابی برای او به ذهن یک مسیحی خطور نمی کند. ولی ره ندرت به مناسبت بحث با مسلمانان این مسئله مطرح می شود آنان وجود این عقیده را در جامعه خود انکار     می کنند.3

یعنی اگر به یک ایماندار مسیحی در سالهای پس از عروج مسیح میگفتند (کتاب مقدس) فقط عهد عتیق موجود در ذهنش تداعی میکرد و اگر به وی میگفتند پس عهد جدید! وی از این کتابها اظهار بی اطلاعی میکرد  و کم کم به دلایلی، نیاز به مکتوباتی که داستان زندگی مسیح را بیان کند احساس شد

نقد ادبی تورات

کار شناسان کتاب مقدس از طریق سبک شناسی متن تورات عبری به چهار منبع فرضی برای اسفار پنجگانه دست یافتند و برای هر یک از آنها نامی گذاشتند:

1-    منبع الوهیمی (E): اشاره به داستانها و مواردی که خدا را  الوهیم ) elohim ) نامیدند

2-    منبع یهوهی(J) : اشاره به داستانها و مواردی که خدا را (_یهوه) (lehovah) نامیدند

3-     منبع کاهنی(P): اشاره به مقاطع مربوط به اعمال کاهنان

4-    منبع تثنیه ای(D): اشاره به به منبع ویژه شامل سفر تثنیه

 هر یک از این مقاطع سبک و شیوه خاص خودش را دارد و از مقایسه آنها مسلم میشود که پنج سفر کنونی در مقاطع بسیار دور(حدود2500 سال پیش)از چهار منبع گوناگون ترکیب و تالیف شده است.

 ويل دورانت[1] مي نويسد : جان استروك در سال 1753 م. به اختلاف متون تورات اشاره كرد (از جمله آن كه : دو داستان متشابه ومجزي در سفر jeanAstruc پيدايش آمده است . در يكي از خالق به عنوان يهوه و در ديگري به عنوان الوهيم ياد شده است . عقيده دانشمندان بر آن است كه داستان هاي ويژه يهوه در يهودا و داستان هاي مخصوص به الوهيم در افراييم (مملكت شمالي ) نگارش يافته و بعد از سقوط سامره آن دو دسته داستان ها را به يكديگر آميخته و از آن يك داستان ساخته اند .و اين بررسي ها نشان ميدهد كه نويسنده تورات چند منبع در اختيار داشته و توسط يك نويسنده واحد اين ها به هم آميخته و به صورت يك كتاب واحد در آمده است.نه آنطور كه كليسا ادعا ميكند كه اين كتابها توسط حضرت موسي به رشته تحرير در آمده است

مولف این کتابها چه کسی است؟

اگر من حيث المجموع اين سه نكته را در نظر بگيريم، يعنى موضوع هدف همه اين كتب، ارتباط بين آنها و اين واقعيت كه آنها چندين نسل بعد از وقوع آن حوادث تأليف شده اند، اين نتيجه به دست مى آيد كه همه اينها اثر مورخ واحدى است. امّا اين مورخ كيست[1]؟ بيان اين مطلب خيلى آسان نيست; امّا گمان میرود كه او عزرا باشد و چندين دليل قوى وجود دارد كه اين فرضيه را قابل قبول مى سازد.

مورخ - كه روشن شد بيش از يك نفر نيست - نقل تاريخ خود را تا آزاد ساختن يهوياكين ادامه داده و افزوده است كه او همه عمرش را بر سر سفره پادشاه نشسته است[2]; يعنى بر سر سفره يهوياكين يا سفره پسر نبوكدنصر «بخت النصر». براى اينكه مفهوم اين قسمت مبهم است. بنابراين، نتيجه مى شود كه او قبل از عزرا نمى زيسته است.

 و از طرفى كتب مقدس از احدى جز كتاب عزرا گواهى نمى دهد كه: «عزرا دل خود را به طلب نمودن شريعت خداوند و به عمل آوردن آن و به تعليم دادن فرايض و احكام به اسرائيل مهيّا ساخته بود»[3]. علاوه بر اينكه «... او در شريعت موسى كه يهوه خداى اسرائيل آن را داده بود، كاتب ماهر بود»[4]. بنابر اين، نمیتوان كتب مقدس را به كسى جز عزرا نسبت داد.

وانگهى از اين گواهى درباره عزرا مى فهميم كه او نه تنها دل خود را براى طلب نمودن شريعت الهى آماده كرده بود، بلكه خود را آماده ابلاغ آن نيز كرده بود. و در كتاب نحميا  آمده است «... آنها [[5]] كتاب تورات خدا را به صداى روشن خواندند و تفسير كردند تا آنچه را كه مى خواندند بفهمند».[6]

از آنجا كه در سفر تثنيه نه تنها شريعت موسى يا بخش اعظم آن وجود دارد، بلكه بسيارى از مطالب براى تبيين بهتر آن نيز آمده است، لذا حدس قوی اين است كه سفر تثنيه كتاب شريعت خداست كه عزرا آن را نوشته و تبيين نموده و ابلاغ كرده است و در عبارت فوق بدان اشارت رفت (در كتاب نحميا).    

پیوستگی کتابهای عهد عتیق نشان از مولف واحدی دارد

اگر پيوستگى بين مطالب اين كتب و استدلهاى آن مورد توجه قرار گيرد، به راحتى مى توان فهميد كه مورخ واحدى كه مى خواسته گذشته يهود را از آغاز پيدايش آن، تا اولين ويرانى شهر اورشليم گزارش كند، همه آنها را به رشته تحرير در آورده است. نحوه ارتباط اين كتب با يكديگر براى بيان اينكه مورخ واحدى آنها را به رشته تحرير در آورده، كافى است; زيرا پس از شرح زندگانى موسى، بلافاصله به زندگى يوشع مى پردازد: «و واقع شد بعد وفات موسى بنده خداوند، كه خداوند يوشع بن نون خادم موسى را خطاب كرده گفت»[1].

همچنين بعد از اتمام داستان وفات يوشع، او به تاريخ داوران پرداخته و به همين صورت، آن را به ماقبل خود ربط مى دهد: «و بعد از وفات يوشع واقع شد كه بنى اسرائيل از خداوند سؤال كرده[2]. او داستان روت را با اين عبارات به عنوان ضميمه اى براى كتاب داوران آغاز كرده است: «و واقع شد در ايام حكومت داوران كه قحطى در زمين پيدا شد »[3].

كتاب اول و دوم سموئيل نيز با عباراتى مشابه شروع شده است.[ «و بعد از وفات شاؤل و مراجعت داود از مقاتله عمالقه واقع شد كه داود دو روز در صقلغ توقف نمود».[4]] سپس مورخ قبل از اتمام تاريخ داود، به همين نحو به كتاب اول پادشاهان با این عبارت آغاز میشود«و داود پیر و سالخورده شده بود» که نشان از پیوستگی با کتاب قبل دارد که ابتدا با حرف «و» نشان از ربط این کتاب با دوم سموییل دارد و بعد از وفات او به كتاب دوم پادشاهان پرداخته است.

لذا اين كتب، در مجموع و با ترتيبى كه بين آنها وجود دارد، نشان مى دهد كه آنها را مؤلف واحدى به خاطر هدف معينى نوشته است; زيرا از منشأ پيدايش ملت يهود آغاز كرده و سپس به ترتيب از ايام و حوادثى كه طى آنها موسى قوانين خود را ابلاغ و پيشگويى كرد، بحث مى كند و سپس در ادامه خبر مى دهد كه اسرائيليان چگونه طبق پيشگويى موسى بر زمين موعود استيلا يافتند[5]; مورخ بيان مى دارد چگونه آنها مى خواستند پادشاهان را انتخاب كنند[6]. و چگونه به ميزان مراعات قوانين از سوى پادشاهان، مردم پيشرفت كرده يا متحمل رنج و عذاب شده اند[7]. و سرانجام چگونه اين ملت همان گونه كه موسى پيش بينى كرده بود، به هلاكت رسيدند. نويسنده در ارتباط با موضوعات ديگرى كه به كار تصديق شريعت نمى آيد، يا سكوت كرده و يا خواننده را براى اطلاع يافتن به كتابهاى ديگر ارجاع داده است. بنابراين همه اين كتب هدف واحدى دارند، كه آن، تعليم شريعت موسى و اثبات آن با رويدادهاى بعدى است.