|
1. طرفداران پطرس: كه در همان قرن اول ميلادي مغلوب عقايد پولسي شدند.
2. طرفداران پولس: اين دسته خود نيز با صرف نظر از انشعابات كوچكي در طي قرون 1 تا 4 داشتند در قرن
چهارم به دو گروه عمده تقسيم شدند كه آنها عبارتند از:
الف. ارتدكسها.
ب. كاتوليكها.
و اما ارتدكسها:
براي اين دسته هم قبل از نهضت اصلاح ديني و هم بعد از، انشعابات و شاخه هاي فرعي اي وجوددارد كه مي توان آنها را چنين دسته بندي كرد:
1. مذاهب ايجاد شده در محدوده ی زماني قرون 4 تا 16 ميلادي كه عبارتند از:
1. نساطره. 2. ارمنيه. 3. سريانيه.
2. قبطيه. 5. كلدانيه. 6. مارونيه.
سريانه: آنها پيروان كليساي سريانيه بودند و در سال 451 ميلادي ايجاد شدند علت پيدايش آنها اختلاف عقيده در مورد طبيعت مسيح بوده است. اين دسته بعدها به اسم كليساهاي خلقيدونيه شناخته مي شده اند.
2. مذاهب ايجاد شده در محدوده ی زماني قرون 16 تا 20
در اين دوره مسيحيان ارتدكس در هر منطقه اي كليساي مستقلي رابا بطريق (اسقف) مستقلي ايجادكردند كه تقريباً تعداد آنها به 15 رسيده است.»
و اما كاتوليكها:
بيشترين انشعابات در دنياي مسيحيت در ميان كاتوليكها صورت گرفته است فلذا براي سهولت كارآنها را در سه
بخش جدگانه معرفي مي كنيم:
1. مذاهب كاتوليكي ايجادشده در محدوده ی زماني قرون 2 تا6 ميلادي كه عبارتند از:
1. يعقوبيه 2. اليانيه 3. اليليارسيه. 4. مقدانوسيه 5. سباليوسيه
6. نوئتوسيه 7. بولسيه 8. موارنه 9. ملكانيه 10.مونوفيزيه
يعقوبيه: اسم ديگر اين گروه يعاقبه است آنها گروهي از مسيحيان هستند كه منادي طبيعت واحد براي حضرت عيسي ـ عليه السلام ـ مي باشند.
عده اي از اين گروه در قرن 18 به كليساي روم پيوستند كه امروزه به آنها بطريركيه السريان الكاتوليك گويند.
موارنه ی: اين گروه را به شخصي به نام قديس مارون نسبت مي دهند كه در قرن چهارم در سوريه ی شمالي زندگي مي كرده است.
ملكانيه: اين گروه يكي از گروه هاي قديمي مسيحيت مي باشد و آنها پيروان شخصي به نام ملكا بودند. ملكا در روم زندگي مي كرد و بيشتر روم ملكاني مذهب هستند.
اين گروه جزء اولين كساني هستند كه قائل به تثليث و اقانيم ثلاثه شدند.
مونوفيزيه: اين گروه نيز مانند يعقوبيه قائل به طبيعت واحد براي حضرت مسيح ـ عليه السلام ـ هستند بدين معنا كه انسانيت مسيح ذوب در الوهيت او شده است. اين فرقه در قرن 5 توسط شخصي به نام ايوتخوس نشر داده شد و در مصر و حبشه و سوريه و عراق نيز طرفدار دارد.
2. مذاهب كاتوليكي ايجاد شده در محدوده زماني قرون 6 تا 16 ميلادي كه عبارتند از:
1. مونوتولية 2. يسوعيون. 3. الكاتاد.
مونوتوليه: اين گروه توسط سرحيون اول در قرن 7 م ايجاد شد و هدفش بين دو گروه مونوفيزيه و خلقيدوني بوده است. اين گروه قائل به ارادة واحد بودند.
يسوعيون: اين فرقه توسط اغناطيوس دولويولا در سال 1534 ميلادي تأسيس شده است. به اين گروه در سال 1540 ميلادي با بابولس ثالث نيز گويند.
الكاتاد: نام ديگر اين گروه انقياء است كه در قرون 12 و 13 ميلادي بوده اند. اين دسته اعتقاد به اين داشته اند كه خداوند اله خير است و شطان اله شر و انسان از اين دو جمع شده است.
3. مذاهب كاتوليكي ايجاد شده در محدوده ی زماني قرون 16 تا 20 ميلادي:
در اين دوران به خاطر بروز نهضت اصلاح ديني كاتوليكها خود به دو دسته ی بزرگ تقسيم شدند.
1. كاتوليكها 2. پروتستانها
اما كار به همين جا ختم نشد و درميان هر كدام از اين دو گروه (كاتوليك و پروتستان هم انشعاباتي به وجود آمد كه به طور اختصار به معرفي آنها مي پردازيم:
اول كاتوليكها
در اين دوره در اثر نهضت اصلاح ديني از كاتوليكها شاخه ی ديگري جدا مي شود به نام مورمونها.
مورمونها: مؤسس اول اين فرقه شخصي به نام جوزف اسميت (1805-1844 م) بوده است. اين گروه مردم را دعوت مي كردند كه به اصل يعني كتاب يهود برگردند و بدين وسيله تطهير شوند.
از عقايد آنها مي توان به اين موارد اشاره كرد:
«ـ خداوند شكل انسان است و داراي گوشت و استخوان است.
ـ مسيح ابتدا مورد ضرب و شتم واقع شد سپس به دار آويخته شد، جسد او سه روز در قبر بود تا اينكه دوباره زنده شد و به آسمان صعود كرد.»
دوم پروتستانها
اين فرقه نه تنها از اطاعت رؤسا و پاپ ها در آمدند، بلكه در تعليم انجيلي بكلي از اطاعت كليساي روم سرباز زده، اعتنائي به دستورات صادره از آنان نكردند.
با اين همه خود اين گروه نيز از اختلاف و چند دستگي مصون نماندند و به دسته جات مختلفي تقسيم شدند كه برخي از آنها چنين نام دارند.
1. لوتريه 2. جيش الخلاص. 3. ميتوديه
4. عنصريه 5. شهود يهوه
لوتريه: اين گروه توسط مارتين لوتر (1483-1546 م) پايه ريزي شد و از مهمترين گروه هاي پروتستاني به شمار مي آيد.
جيش الخلاص: اين فرقه توسط ويليام بوث در لندن 1875 ميلادي تأسيس شد.
ميتوديه: اين فرقه در سال 1876 ميلادي در آمريكا تأسيس شد.
عنصريه: اين شاخه نيز در آمريكا در سال 1901 ميلادي ايجاد شد. البته اين فرقه را با نام دين فقراء مي شناسند.
شهوديهوه: اين فرقه در سال 1874 ميلادي در آمريكا توسط شالرزتاز تأسيس شد و به اسم شاگردان كتاب مقدس معروف هستند. و اسم شهوديهوه را در سال 1931 ميلادي براي خود برگرفتند.
از اعتقادات آنها مي توان به موارد زير اشاره كرد:
« ـ دوران امتها به پايان رسيده و به زودي عهد ملكوت خدا آغاز مي شود.
ـ قائل به اب و ابن هستند و روح القدس را قدرت فعاله ی اب مي دانند نه اقنوم سوم.
ـ برگشت مسيح را با جسد و روح منكر و فقط قائل به رجعت روحاني او هستند.
ـ آنها انتقال خون را حرام مي دانند.»
منابع براي مطالعه بيشتر:
1. الموجز في الاديان و المذاهب المعاصره، ناصر بن عبدالله القفاري و ناصر بن عبدالكريم العقل.
2. موسوعة الاديان في العالم (كليساهاي شرقي 1 و 2 مسيحيت، مورمونها).
3. تفسير الميزان، ج 3، آل عمران، آيات 80-79.
مهدی غفارنسب |
