پیتیسم۱

از لحاظ تاریخی آموزه سرنوشت مقدر نقطه شروع جنبش ریاضتگرای معروف به پیتیسم نیز هست. تا زمانی که این جنبش در درون کلیسای اصلاح طلب باقی بود تقریبا غیر ممکن بود میان کالوینیستهای پیتیست و کالوینیستهای غیر پیتیست فرقی قائل شد. تقریبا تمام نمایندگان مشهور پیوتین بعضی اوقاف در ردیف پیتیست ها طبقه بندی می شوند. حتی کاملا معقول به نظر می آید که به کل ارتباط بین سرنوشت مقدر و آموزه اثبات با توجه اساسی ای که یقین به حصول رستگاری دارد به منزله تکامل پیتیستی آموزه های اصلی کالوین نگریست. وقوع رستاخیزهای ریاضتگرا در رون کلیسای اصلاح طلب بویژه در هلند با تولد مجدد آموزه سرنوشت مقدر که موقتا فراموش شده یا کاملا رعایت نمی شد همراه بود. از اینرو در انگلستان رسم براین نیست که کلا اصطلاح پیتیسم را به کار ببرند.

اما حتی پیتیسم قاره اروپا (هلند و نواحی پایین رود راین) در کلیسای اصلاح طلب حد اقل در اساس همان اندازه که خلاصه ساده ای از ریاضتگرایی اصلاح بود همان اندازه هم خلاصه آموزه های بیلی بود و تاکید زیاد بر آن عمل پیتیسمی که توسط آیین ارتدوکسی به کنار گذاشته یا حتی در مواقعی به صورت موضوعی بی اهمیت در آمده بود در آن وجود داشت. آنهایی که مقرر شده بود از رحمت باریتعالی برخوردار باشند می توانستند گاهگاهی مرتکب خطای جزئی و نیز گناهان دیگر شوند و تجربه نشان می دهد مسیحیانی که از تعلیمات کلیسا برخوردار نبودند غالبا با روشنی و صراحت بیشتری ثمره های ایمان خود را نشان می داند. از طرف دیگر معلوم شد که شناخت الهیات به هیچ وجه اثبات یامان را از طریق رفتار تضمین نمی کند.

بنابر این ملاک برگزیدگی افراد تعیلمات خداشناسی نیست. بدین ترتیب پیتیسم با بدگمانی عمیق نسبت به کلیسا و عالمان روحانی که مشخصه کلیسا بود کوشید پیروان خود را در معابد دور افتاده بیابد. پیتیسم به دنبال این بود تا کلیسای نامرئی برگزیدگان را در جهان مرئی سازد. معتقدان به پیتیسم بدون اینکه فرقه جداگانه ای تشکیل دهند سعی کردند در محافل خود فارغ از وسوسه های دنیوی و بر اساس جزئیات اوامر الهی زندگی کنند و با علائم ظاهری که در سلوک روزمره خود آشکار می کردند از تولد مجدد خود مطمئن شوند. بنابراین این امر در باره تمام گروههای پیتیست صادق است با ریاضتکشی شدید در انتظار این بودند که به اصطلاح از فیض یکی شدن با خد ادر این دنیا بهره مهند شوند.

ماکس وبر/ اخلاق پروتستان و روح سرمایه داری